‘Clown zijn is een ambacht’

Vier jaar lang maakte Eric Koller (47) furore als eerste Nederlandse clown bij Cirque du Soleil. Samen met zijn vrouw en twee husky’s reisde hij in een camper het wereldcircus achterna. Eigenlijk zou hij nu door Spanje toeren voor de voorstelling Luzia, maar in plaats daarvan zit hij werkloos thuis bij zijn schoonouders in Hendrik-Ido-Ambacht.

Vanuit de verte zien we hem al naderen, een lange gestalte van net geen twee meter met een cowboyhoed. Geflankeerd door zijn husky’s Bor en Pips, wandelt Eric Koller over een oer-Hollands bruggetje. Op de achtergrond de molens van Kinderdijk. Twee dagen eerder kwam het nieuws dat Cirque du Soleil, opgericht in 1984 door twee voormalige straatartiesten en uitgegroeid tot een entertainmaintbedrijf van wereldniveau, bescherming tegen faillissement had aangevraagd.


‘Tot die tijd vertrouwde ik erop dat alles op een zeker moment weer door zou gaan’, begint Koller zijn verhaal. ‘Dat vertrouwen heb ik nog steeds, alleen is de situatie nu een stuk onzekerder. Vanwege de coronacrisis zijn alle shows wereldwijd tot stilstand gekomen. Alle circusartiesten zijn collectief ontslagen.’

Het circus achterna

Wat doe je als je gewend bent acht tot tien shows per week te geven en plotseling zeeën van tijd hebt? ‘In eerste instantie haalde ik voldoening uit het niet werken, ook wel eens fjn voor de verandering’, lacht Koller. ‘Want naarmate de maanden vorderen, kom je erachter dat één vrije dag in de week op den duur te weinig is. Maar dit is het andere uiterste. Ik wil dolgraag weer aan het werk en voel mij beroofd van mijn passie.’ In een camper, zodat de honden meekonden, reisde hij het circus achterna, samen met zijn vrouw Miranda die als fotografe het backstage circusleven en hun reisavonturen vastlegde. ‘Tussen elke stad die we aandeden, zat minimaal een week vakantie. Maar van ontspanning komt het niet, want als je ergens bent waar je nog nooit bent geweest, wil je die tijd optimaal benutten; je bent dus continu aan het sightseeën!’

Geolied bedrijf

Het sprookjesbeeld dat veel mensen bij het circus hebben, bestaat volgens Koller alleen in flms en boeken. Niks paard-en-wagenverhaal. Het circus anno 2020 bestaat uit ruim 50 trailers, die in no-time van de ene stad naar de andere reizen. De realiteit heeft niets te maken met de romantiek van zaagsel. Cirque du Soleil is dan ook geen traditioneel circus en onderscheidt zich van het begin af aan juist door afwezigheid van levende dieren. De focus ligt op theater, muziek, dans, acrobatiek en de sprookjesachtige decors en kostuums. Koller: ‘De enige romantiek zit ’m in die gigantische tent van canvas en dikke touwen die met stalen pennen in het asfalt wordt geslagen. Maar in die tent bevinden zich alle denkbare luxe voorzieningen, van airconditioning tot peperdure apparatuur. Het circus is, kortom, zoals elk goed geolied bedrijf zou moeten zijn.’

Artikel gaat verder onder de foto's.

Eric-Koller-Interview-Lourens Magainze-2020-0011-bw Eric-Koller-Interview-Lourens Magainze-2020-0005 Eric-Koller-Interview-Lourens Magainze-2020-0018 Eric-Koller-Interview-Lourens Magainze-2020-0025-bw

Mexico

Als clown was Koller het middelpunt van de voorstelling Luzia, een show die hij omschrijft als een ‘visitekaartje voor Mexico’. ‘Het personage dat ik speel, belandt op een onbekende plek en dat is Mexico. Er gaat een wereld voor hem open, met alle surrealistische aspecten die daarbij komen kijken. Het decor heeft de vorm van een grote speeldoos. Helemaal aan het begin draai ik de sleutel om en dan voltrekt het circus zich aan mij. Aan het einde van de voostelling moet ik de nieuwe wereld weer verlaten. In eerste instantie is mijn personage daar heel verdrietig over, maar dan besluit ik de sleutel mee te nemen, zodat ik altijd weer terug kan. Dit eindbeeld staat symbool voor iets waardevols dat je altijd bij je draagt. Something to cherish. Met deze voorstelling hoop ik ook het publiek iets mee te geven dat ze hun hele leven bij zich dragen.’

Geboren grappenmaker

De speelstijl van Koller is uniek: met zijn lange, lenige lichaam, expressieve mimiek, goed gevoel voor timing én een flinke dosis zelfspot maakt hij woordeloos cabaret. Achter de clown schuilt een serieuze vakman, die zijn antwoorden zorgvuldig formuleert. Maar zelfs als hij ernstig kijkt, krullen zijn mondhoeken van nature omhoog. De lach is nooit ver weg. Op commando kan hij zijn handelsmerk tevoorschijn toveren. Dan breekt zijn gezicht in tweeën. Grappen maken, het zat er al op jonge leeftijd in. Al heeft Koller een hekel aan het stereotype beeld van de clown met schmink en een rode neus. De training begon al op de lagere school. Toen al had hij de lachers op de hand tijdens de schoolmusical. ‘Terwijl het achteraf gezien misschien niet eens een komische rol was’, blikt hij terug. ‘Die kinderlijke speelsheid moet je te allen tijde behouden.’

 

‘EEN SHOW IS ALS EEN SCHOEN, DIE JE MOET INLOPEN’

Vis op het droge

Het ambacht is wat Koller het meest fascineert aan zijn vak. ‘Het gaat mij niet zozeer om het ego – al ontken ik niet dat ik de roem leuk vind – maar om hoe een voorstelling in elkaar zit. Ik zeg altijd: een grap bestaat niet, dat is het gat in de kaas. Alles draait om de context, niet om de clou. De kaas zelf maakt de smaak. Goed design is tijdloos, een goede act ook. Over elk detail is nagedacht; iedere handeling is op een bepaalde manier vormgeven en met een reden. Je maakt een voorstelling ook echt met elkaar, de toeschouwers maken er onderdeel van uit. Een voorstelling zonder publiek is als een vis op het droge. Die spartelt wel even, maar gaat heel snel dood. Om de boel aan te scherpen, of elkaar te omarmen, is het soms leuk om een spelletje met het publiek te spelen. Maar ik zou nooit ten koste van anderen de zaal naar me toetrekken.’

Succes

Voor hij bij Cirque du Soleil in dienst trad, maakte Koller twintig jaar lang eigen voorstellingen in Nederland. ‘Mijn idee van succes was altijd: als je kunt doorspelen tot na je vijfenzestigste, dan heb je echt iets bereikt. Carré? Prachtig als het voorbij komt, en een maatstaf van erkenning, maar het was nooit mijn droom. Zo is het ook met Cirque du Soleil.’ Op de vraag hoe hij later zal terugkijken op de coronatijd, waarin hij werkloos werd, antwoordt Koller: ‘Ik hoop dit nooit meer mee te maken. Natuurlijk dacht ik in het verleden wel eens: hoe lang blijf ik dit doen? Wat wordt mijn volgende stap? Maar ik was nog lang niet klaar met de voorstelling Luzia. Een show is als een schoen die je moet inlopen en wordt er alleen maar beter op hoe vaker je hemt speelt.’ Als er iets is dat Koller zich de afgelopen maanden heeft gerealiseerd, dan is het wel dat hij bij Cirque du Soleil helemaal op zijn plek was. Ik kon er zijn wie ik ben, doen wat ik het liefste doe. Het circus was mijn thuis.

Eric-Koller-Interview-Lourens Magainze-2020-0015 Eric-Koller-Interview-Lourens Magainze-2020-0001 Eric-Koller-Interview-Lourens Magainze-2020-0017

 

Redactie: Natasje Admiraal | Fotografie: Joke Schut

Geschreven op

Naar het overzicht

Van Amsterdam tot Taiwan | Kelly & Mara

De één is parttime stewardess, de ander dj en beiden zijn influencers. De paden van Kelly Camfferman en Mara Wells kruisten elkaar toevallig.... Lees meer »

Ode aan moederliefde | Marlijn Weerdenburg

Marlijn Weerdenburg is actrice, presentatrice, songwriter en zangeres. Ze was Diana in de musical Diana & Zonen, in de Nederlandse televisieserie... Lees meer »

En er was licht

Het brein van kunstenaar Daan Roosegaarde staat nooit stil. Hij is innovatief, vernieuwend en bedenkt steeds weer dingen die verrassen en... Lees meer »

De ultieme asfalt-Jeep

De Jeep Wrangler heeft een speciaal plekje in het hart van iedere autoliefhebber. Het is een heerlijke wagen om offroad mee te rijden, maar... Lees meer »

Elke haar telt

Voor mensen met haarproblemen is het zetten van de eerste stap naar de winkel van Frans Koopal Haarwerken in Groningen vaak erg moeilijk.... Lees meer »

Erwin Olaf overleden

Erwin Olaf, Keyhole #6 • 2012 © Erwin Olaf. Courtesy Flatland Gallery. Een perfecte wereld met een barst erin. Dat toont de bekende fotograaf... Lees meer »

Kunstdetective Arthur Brand vindt overal ter wereld gestolen kunst terug

Kunstdetective Arthur Brand vindt overal ter wereld gestolen kunst terug. Hij beweegt zich tussen maffiabazen en politiekorpsen en zit aan... Lees meer »

Eindelijk weer haar

Het is een grote zorg van Layla Koopal. Ze ziet het afgelopen jaar steeds meer vrouwen die lijden aan frontale fibroserende alopecia (afgekort... Lees meer »

Schitterende creaties

De juwelier helpt mensen bij alle bijzondere momenten in hun leven, van geboorte, tot verloving, huwelijk, verjaardagen en overlijden. Hij... Lees meer »

Goodnight in bed

Ze vormen een filmisch, stoer drietal. John van der Klaauw, de grote ‘pater familias’ achter het familiebedrijf Goodnight Slaapkamers in... Lees meer »

Ode aan moederliefde | Marlijn Weerdenburg

Marlijn Weerdenburg is actrice, presentatrice, songwriter en zangeres. Ze was Diana in de musical Diana & Zonen, in de Nederlandse televisieserie... Lees meer »

Intense pianoverhalen

De Bulgaars-Nederlandse meesterpianiste Marietta Petkova wist zich de afgelopen tien jaar gesteund door haar levensgezel, geluidstechnicus... Lees meer »

‘Ik eet elke dag van een gouden bord’

Contrabassist, dirigent en presentator Dominic Seldis – bekend van de tv-hit Maestro – zou dit jaar zijn vijftigste verjaardag groots vieren... Lees meer »

Jeroen van Merwijk overleden op 65 jarige leeftijd

Jeroen van Merwijk is overleden in het bijzijn van zijn grote liefde Jeannette in zijn woonplaats Sainte-Juliette, Frankrijk. Jeroen zal... Lees meer »

‘Clown zijn is een ambacht’

Vier jaar lang maakte Eric Koller (47) furore als eerste Nederlandse clown bij Cirque du Soleil. Samen met zijn vrouw en twee husky’s reisde... Lees meer »

Nederlands Dans Theater gaat weer touren

Na een lange, gedwongen pauze vanwege de coronapandemie toert NDT 1 van 17 september t/m 10 oktober weer door het land met het avondvullende... Lees meer »

Online ballet avonden

Zolang de theaterzalen leeg moeten blijven, danst het Scapino Ballet Rotterdam iedere maandagavond online. Om 20.30 uur start via Facebook... Lees meer »

Interview Leopold Witte | ‘Biologisch gezien, ben ik klaar’

Taboes doorbreken en grote thema’s als seks en de dood op humoristische wijze bespreekbaar maken: laat dat maar aan acteur Leopold Witte... Lees meer »

‘Sommigen denken dat ik de helft verzin’

Floris Kortie over het leven van Beethoven ‘Sommigen denken dat ik de helft verzin’ Eén van zijn beste jeugdherinneringen is dat hij samen... Lees meer »

‘De bandoneon is een jaloerse minnares’

Bandoneonspeler Carel Kraayenhof – bekend van de beroemde traan van Máxima – toert dit najaar door het land met de muziektheatervoorstelling... Lees meer »