Zeeuws jongetje/meisje

‘Het is voor mij belangrijk dat mijn werk mensen met elkaar in gesprek laat gaan. Dat is de hoofdboodschap in mijn kunstenaarschap. Ik wil mensen in beweging brengen; maatschappelijk en mentaal.’ Vanuit het Zeeuwse Ellewoutsdijk verovert fotograaf Rem van den Bosch (Rotterdam, 1974) met zijn werk en tomeloze energie, na Zeeland, ook de rest van Nederland én daarbuiten. Een beeldend gesprek over echte vrouwen en Zeeuwse meisjes. 

365 vrouwen, 47.000 km
Het project waarmee Rem van den Bosch landelijk doorbrak was ‘A Muse a Day’. Het is ook het meest veeleisende fotoproject uit zijn carrière tot nu toe. In 2015 maakte hij elke dag, en dan ook echt élke dag, een naaktportret van een voor hem onbekende vrouw. Uit ruim tweeduizend aanmeldingen selecteerde Rem’s partner Anaela elke dag een nieuwe muze. Rem kreeg alleen het adres door en kachelde vervolgens in zijn dertig jaar oude Renault Espace naar zijn muze voor die dag, ergens in Nederland of België. In totaal reed hij ruim 47.000 kilometer. Bezakt en bepakt met zowel digitale als analoge camera’s, lampen en batterijen. Hij stond zestien keer met pech langs de weg, werd vier keer aangehouden door de politie en schoot in totaal 900 zwartwit-films vol. ‘Per vrouw maakte ik soms wel honderden foto’s; digitaal en analoog, in kleur en zwart-wit. Ik hou erg van de rauwheid van de korrel van een zwart wit-film.’

Eerbetoon
Van een grootmoeder in Groningen tot een ballerina in Amsterdam; ze gaven zich allemaal bloot in hun eigen omgeving. Binnen en buiten. Puur en rauw, zonder glamour of opsmuk. Soms krachtig, soms kwetsbaar. De een uitbundig, de ander introvert. Dik en dun. Jong (21) en oud (80). Zwart en wit. De muze, niet als passieve inspiratie, maar een vrouw van vlees en bloed; een vrouw met een verhaal. ‘Ik zie dit project als een eerbetoon aan de schoonheid van het échte vrouwelijke naakt van deze tijd. Niet de zogenaamde perfecte naaktheid van die jonge, strakke, gefotoshopte modellen, maar échte vrouwen. Zonder visagie, zonder trucage. In het boek staan níet hun verhalen, verlangens, geheimen of trauma’s. De vrouwen blijven anoniem. De foto’s zeggen voldoende. Jezelf blootgeven, gaat zoveel verder dan naakt zijn.’

Zeeuws Meisje 
De aflopen drie jaar werkte Rem aan het project ‘Zeeuw Meisje’. Wat begon als een soort protest, toen enkele Zeeuwse gemeenten weigerden om de Regenboogvlag te hijsen in het kader van National Coming Out Day, werd uiteindelijk een drieluik over het moreel kompas van Zeeland. Gehuld in de traditionele dracht van Walcheren, maar dan júist in de monochrome kleuren van de regenboogvlag, transformeerde hij het Zeeuws meisje van ‘zuunig botermeisje’ naar een krachtig, eigentijds boegbeeld voor vrijheid, gelijkheid en broederschap. Dit zijn meteen ook de respectievelijke namen van zijn drie fotoboeken. Maar Zeeuws Meisje was zoveel méér: een multidisciplinair project met fotosessies en boeken, maar ook exposities, workshops, posteracties, ansichtkaarten, TV-afleveringen en een lesprogramma voor 2000 leerlingen in het basisonderwijs met de naam ‘Kan Zeeuw Meisje een jongen zijn’. ‘Mijn doel was om met dit breed gedragen project een dialoog op gang te brengen over maatschappelijke thema’s en kernwaarden als verdraagzaamheid, wederzijds begrip, vrijheid, solidariteit, respect en zorg voor elkaar én onze planeet.’

Met zijn foto’s liet Rem zien dat iedereen een Zeeuws Meisje kan zijn, ook meisjes uit Syrië en Turkije en zelfs jongens. Voor de specifieke streekdracht riep Rem de expertise in van onder meer een juwelier, klompenmaker en coupeuse. Elk detail moest kloppen; de mutsen en sieraden, jakken en beuken, de gehaakte omslagdoeken en klompen. ‘We hebben een ontzettend mooi en krachtig drieluik neergezet, met een nieuw Zeeuws Meisje. Geen suf botermeisje, maar juist krachtig en sterk. Zeeuws Meisje stroopt haar mouwen op en gaat zonder zeuren aan de slag. Net zoals de Zeeuwen. Luctor et emergo, niet mopperen, maar doorgaan. Nooit opgeven en er voor elkaar zijn.’ En net als Rem zelf, die rustig anderhalf uur tot zijn kin in zee staat voor die éne foto.

Water en Tulpen
Naast vrij en commercieel fotowerk voor de verkoop, werkt Rem momenteel aan twee nieuwe multidisciplinaire projecten. Met ‘Water’ gaat Rem op zoek naar creatieve, aansprekende manieren om de dreiging van het alsmaar stijgende water tastbaar te maken. In ‘Tulpen’ werkt hij wederom met authentieke Zeeuwse streekdracht, nu met intense bloemenprints. Deze expositie reist in mei 2022 naar het Tulip Time Festival in Michigan. 

Tip: (ver)slapen en verblijven bij Rem van den Bosch thuis. In een voormalige basisschool in Ellewoutsdijk. Al dan niet met een fotoshoot à la ‘A Muse a Day’, een lange wandeling langs de slikken en schorren van de Westerschelde, of een ouderwets gesprek aan de eettafel.